پارک ملی گلستان، ذخیرهگاه زیستکرهای که بهعنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، در کانون توجه تلاشهای نوین حفاظتی قرار گرفته و در جلسه شورای راهبری این پارک با حضور مقامات ارشد محیطزیست و استانداران گلستان و خراسان شمالی، طرحهای هوشمندسازی حفاظت، از پهپادهای نظارتی تا اصلاح قوانین محیطبانی، بهعنوان کلید نجات این گنجینه طبیعی مطرح شد.
به گزارش پایگاه خبری ماران به نقل از ایرنا، پارک ملی گلستان، بهعنوان یکی از ارزشمندترین ذخیرهگاههای زیستکره ایران و جهان، نهتنها زیستگاهی غنی برای گونههای کمیاب جانوری و گیاهی است، بلکه نمادی از تعهد ملی به حفظ تنوع زیستی و پایداری محیطزیست بهشمار میرود.
این پارک با وسعت ۹۲ هزار هکتار، از دشتهای نیمهخشک تا جنگلهای انبوه هیرکانی، گنجینهای بیبدیل از طبیعت ایران را در خود جای داده با این حال، چالشهایی نظیر آتشسوزیهای گسترده، کمبود منابع آبی، شکار غیرمجاز و محدودیتهای زیرساختی، حفاظت از این میراث طبیعی را به یکی از اولویتهای ملی تبدیل کرده است.
جلسه شورای راهبری پارک ملی گلستان با حضور شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، علیاصغر طهماسبی، استاندار گلستان و بهمن نوری استاندار خراسان شمالی، در تهران برگزار شد که این نشست، نقطه عطفی در مسیر حفاظت هوشمند از این پارک بود.
دستور ویژه رئیسجمهور برای هوشمندسازی فرآیندهای حفاظتی، همراه با تأکید استاندار گلستان بر تأمین تجهیزات پیشرفته و اصلاح قوانین، نویدبخش تحولی عمیق در مدیریت این ذخیرهگاه زیستکره است.
پارک ملی گلستان واقع در ۱۵ کیلومتری شرق شهرستان گالیکش، از سال ۱۳۹۸ بهعنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
این پارک با تنوع زیستی بینظیر، میزبان گونههایی نظیر پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، و گونههای گیاهی کمیاب است با این حال، چالشهایی مانند آتشسوزیهای مکرر، خشکسالی، شکار غیرمجاز و کمبود نیروی انسانی و تجهیزات، حفاظت از این اکوسیستم شکننده را دشوار کرده است.
شهادت محیطبانان فداکار، از جمله محمود شهمرادی در هفته گذشته، کاظم مصدق در اردیبهشت ۱۴۰۴ و تاجمحمد باشقره در مهر ۱۳۹۷ زنگ خطری برای ضرورت تحول در رویکردهای حفاظتی است.
هوشمندسازی؛ انقلابی در حفاظت محیطزیست
دستور ویژه رئیسجمهور برای هوشمندسازی حفاظت از پارک ملی گلستان، گامی جسورانه برای رفع کمبودهای نیروی انسانی و تجهیزات است.
این طرح آزمایشی که ابتدا در پارک ملی گلستان اجرا میشود، شامل استفاده از پهپادهای شناسایی، دوربینهای تلهای هوشمند، سنسورهای حساس به حرکت و سامانههای مانیتورینگ مرکزی است که امکان رصد دقیقتر مناطق سخت گذر و کاهش تعارضات محیطبانان با متخلفان را فراهم میکنند.
علیاصغر طهماسبی استاندار گلستان، بر لزوم تأمین تجهیزات پیشرفته محیطبانی تأکید کرد. این تجهیزات شامل پهپادهای نظارتی، عینکهای دید در شب، جلیقههای ضدگلوله و نوسازی خودروهای حفاظتی است که نهتنها ایمنی محیطبانان را افزایش میدهند، بلکه کارایی آنها در مقابله با شکار غیرمجاز و مدیریت بحرانهایی مانند آتشسوزی را بهبود میبخشند.
یکی از نکات برجسته جلسه شورای راهبری، تأکید بر همکاری بیناستانی میان گلستان و خراسان شمالی بود که استانداران این دو استان بر مدیریت یکپارچه پارک و جلب مشارکت جوامع محلی تأکید کردند.
این همکاری، از طریق اصلاح اساسنامه شورای راهبری و تقویت نقش ذینفعان به افزایش اثرگذاری حفاظت از پارک کمک خواهد کرد و این رویکرد، با بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و محلی، میتواند به کاهش تعارضات و تقویت حفاظت پایدار منجر شود.
خشکسالی و کمبود منابع آبی از چالشهای اصلی پارک ملی گلستان است. در سالهای اخیر، اقداماتی نظیر بازسازی سه استخر بزرگ و چشمهها برای تأمین آب حیات وحش انجام شده است.
همچنین، استفاده از بالگردها برای برداشت آب از استخرها در زمان آتشسوزیها، کارایی مدیریت بحران را افزایش داده است. در ۱۲ خرداد ۱۴۰۴، آتشسوزی پارک در کمتر از ۲۴ ساعت با همکاری تیمهای محلی و همیاران محیطزیست مهار شد که نمونهای موفق از این اقدامات است.
استخدام چند آتشبان با قرارداد سهماهه و پیشنهاد افزایش نیروی انسانی از طریق همیاران محیطزیست، از دیگر اقدامات حفاظتی است که این نیروها در کنترل آتشسوزیها و جلوگیری از شکار غیرمجاز نقش کلیدی دارند؛ با این حال، کمبود نیروی انسانی همچنان چالشی جدی است که نیازمند توجه ملی است.
یکی از مطالبات کلیدی مطرحشده در جلسه، اصلاح قانون نحوه بهکارگیری اسلحه سازمانی محیطبانان است چرا که قوانین فعلی، استفاده از سلاح را تنها در شرایط خطر جانی مجاز میدانند و این محدودیت، توان محیطبانان برای پیشگیری از تخلفات را کاهش داده است.
اصلاح این قانون، همراه با تأمین تجهیزات پیشرفته، میتواند محیطبانان را در برابر تهدیدات شکارچیان مجهزتر کند.
برای کاهش فشار بر منابع پارک و افزایش بهرهوری، واگذاری تفرجگاههای پارک به بخش خصوصی پیشنهاد شد که این اقدام، ضمن تأمین منابع مالی برای حفاظت، میتواند مشارکت جوامع محلی را در مدیریت پایدار پارک تقویت کند.
پارک ملی گلستان، بهعنوان گنجینهای ملی و جهانی، در آستانه تحولی بزرگ قرار دارد که در این میان، هوشمندسازی حفاظت، تأمین تجهیزات پیشرفته، همکاری بیناستانی و اجرای طرحهای نوین حفاظتی، همگی نشان از عزمی جدی برای حفظ این میراث طبیعی دارند.
موفقیت این طرحها نیازمند تداوم حمایتهای مالی، قانونی و مشارکت گستردهتر نهادها و جوامع محلی است.
همانگونه که شهادت محیطبانان فداکار نشان داد، حفاظت از پارک ملی گلستان تنها وظیفه محیطبانان نیست، بلکه مسئولیتی ملی است که آیندهای پایدار را برای نسلهای بعدی تضمین خواهد کرد.
انتهای پیام/
